De raad van Amsterdam had in 2002 nooit het besluit mogen nemen om de Noord-Zuidlijn aan te leggen. Dit is de conclusie die de enquêtecommissie van de gemeenteraad vandaag in haar rapport presenteert. De omstandigheden waren niet goed genoeg om aan een groot project als de Noord-zuidlijn te beginnen en het college van B&W had het voorstel zelfs nooit mogen doen.

In het rapport staat dat het college tijdens het hele project, in de voorbereiding, besluitvorming en uitvoering fouten heeft gemaakt. Er is niet goed gekeken naar de risico’s van de bouw en naar de financiële afspraken met het rijk. Zo zou het Rijk 1,1 miljard financieren, maar zouden de rest van de kosten voor Amsterdam zijn. Vanaf het begin was het echter al duidelijk dat het budget zou worden overschreden, en met de geschatte kosten van 3,1 miljard euro zit de hoofdstad nu flink in de schulden. De gemeente heeft niet gekeken naar de financiële gevolgen van de bouw voor Amsterdam.

Informatie

Vanaf het begin werd de raad niet goed geïnformeerd. De informatie die voor de start van het project aan de raad werd gegeven, was niet volledig en helder. Dit is een fout van het college, maar de raad had daar ook wat aan kunnen doen. Zo had de raad het voorstel nooit mogen accepteren. Daarnaast had de raad ook meer moeten doen om zicht te houden op de problemen die zich voordeden.

Ook tijdens de bouw was de informatie niet altijd juist. Zo gaf het college de raad een te rooskleurig beeld van de voorspellingen over de planningen en de kosten. Daarnaast waren de gegevens vaak te rommelig en onoverzichtelijk. Op die manier kon de raad het college ook niet controleren.

Rapport

Het rapport bevat veertig conclusies. Hierin worden verschillende punten behandelt. Uit de conclusies blijkt dat de projectorganisatie niet genoeg ervaring had. Zo heeft de organisatie de uitvoering van het project onderschat. Ook de over de overlast is niet goed nagedacht. Het was de bedoeling dat de bevolking zo min mogelijk overlast zou hebben. Dit is niet gelukt. Toen bleek dat het budget niet groot genoeg was voor de bouw, had de gemeente de bouw moeten heroverwegen en nieuwe afspraken moeten maken met het Rijk.

Gevolgen

De meningen over de gevolgen die het rapport heeft voor de bouw van de Noord-zuidlijn zijn wel verschillend. Lex van Drooge (CDA, voorzitter commissie Verkeer en Vervoer in Amsterdam) weet nog niet welke consequenties er aan het rapport zitten. “Het lijkt mij wel dat er consequenties aanzitten, maar eerst moet ik alles doorlezen.” Van Drooge vindt dat stoppen met de Noord-Zuidlijn geen zin heeft: “Hij is al voor tweederde gebouwd en het laatste stuk is al bijna af. Als je stopt, gooi je twee miljard weg.”

Myriam Bergervoet (PvdA) vindt dat er wel consequenties aan het rapport moeten zitten: “Ik hoop dat er een les uit wordt getrokken voor de toekomst.” De pvdA wil geen schuldigen aanwijzen omdat het over een lange periode gaat. Voor de partij hoeven er geen consequenties te zijn voor de betrokkenen. De bouw van de Noord-Zuidlijn moet in elk geval wel doorgaan: “Dat is in de zomer al besloten. De organisatie moet wel anders en er moet beter worden gecommuniceerd.”

Volgens Remine Alberts (SP) was het project stuurloos. Alberts: “de SP voelt zich besodemieterd! Ze hebben er niks over de problemen gezegd, we voelen ons in de maling genomen.” De fractievoorzitter vindt dat er wel consequenties aan het rapport moeten zitten. “Er moet een grondig debat komen over het boren: moeten we er wel aan beginnen?” De partij vindt dan ook dat de bouw verder moet gaan boven de grond. Wat er is mag blijven, maar verder bouwen zou niet zonder risico zijn. Of er ook gevolgen zullen zijn voor het college moet nog blijken: “Er hangt wel wat boven het hoofd van het college.”

Een reactie op het rapport van het college is er nog niet. Hans Gerson (wethouder Verkeer en Vervoer, portefeuille Noord-Zuidlijn) heeft laten weten dat het college eerst het rapport wil lezen. Daarna komt er een inhoudelijke reactie.

Debat

Wat de verdere gevolgen van het rapport zijn, is nog niet duidelijk. In juni kreeg het Amsterdamse bestuur van commissie-Vreeman te horen dat de bouw van de lijn beter door kon gaan. Wat er na dit rapport wordt gezegd is nog niet duidelijk. Dit jaar zal er alleen een informatiebijeenkomst zijn. Volgend jaar wordt het rapport behandeld in een debat in de gemeenteraad, hiervoor zijn vier dagen uitgetrokken. Dan zullen we ook weten welke consequenties er zijn voor het college.