Een journalist geilt op quotjes. Produceren in een vreemdtalig land leidt dan ook tot acute impotentie. Thank god for viagra. Drie Braziliaanse mannen en een Braziliaanse vrouw houden ons libido in Porto Velho op peil. Juist. Onze buddy’s a.k.a vertalers.

Maar… Iedere pil heeft zijn bijwerkingen. En een quotje is een quotje niet als deze niet rechtstreeks uit de mond van ons slachtoffer is op te tekenen. Zo romantisch als de Portugese taal ook klinkt, er is geen woord van te verstaan. Je kunt je voorstellen dat er bij de vertaling het een en ander blijft steken. Prachtige woorden en volle zinnen komen er bekaaid vanaf met een korte Engelse samenvatting. Dan is het nog hopen dat je buddy de goede toon te pakken heeft, geen uitspraken verdraaid en niet de helft van de boodschap vergeten is.

 Taalshock
Begrijp me niet verkeerd. Onze zinmakers spreken buitengewoon goed Engels. En Portugees. Na alle indianenverhalen en beren op ons pad, had ik de ijdele hoop opgegeven een gesprek te kunnen voeren met de lokale bevolking. Want geen Braziliaan spreekt fatsoenlijk Engels, vernamen wij tijdens de colleges van ervaringsdeskundigen. We mogen dus in onze handjes wrijven. En dat doe ik. 

Want het zijn mijn helden. Stuk voor stuk. Ik ben dol op ze. Ze laten ons zien hoe het land is waar we te gekke verhalen mogen maken. Ze regelen afspraken. Brengen ons trouw naar het ziekenhuis en weten te gekke plekken om te ontspannen. Ik kan geen betere manier bedenken om het land te leren kennen en bovendien te produceren in een vreemd land. Zonder hen, zijn we nergens.  

Remedie
Toch blijft het een hulpmiddel, geen remedie. Soms vraag ik me af of de informatie die uiteindelijk op mijn blocnote terecht komt, daadwerkelijk de waarheid is. Bedenk je dat mijn prooi zijn verhaal doet in het Portugees, mijn buddy het vertaalt naar het Engels en ik vervolgens naar het Nederlands. En dan is dit nog een makkie. De interviews met de Suruí-indianen waren voor gevorderden. De oude garde sprak alleen Tupí Monde. De jongere Portugees sprekende generatie vertaalde hun eigen taal naar het Portugees. Mijn buddy maakte een strakke vertaling naar het Engels en enkele minuten later stond een Tupi Mondese zin in het Nederlands op mijn blocnote. Tenminste dat hoop ik.

Je zou er spontaan hoofdpijn van krijgen. De sfeer erdoor laten verpesten. Je de zin laten ontnemen. Gek genoeg heb ik er de mooiste verhalen opgetekend. Een goed verhaal blijkt geen sexy quotjes nodig te hebben…