Vandaag is het precies twintig jaar geleden dat Nelson Mandela op vrije voeten gesteld werd. GeR blikt terug op het leven van deze bijzondere politicus en vrijheidsstrijder, die zijn sporen heeft nagelaten in de wereld.

Anton Dekker, woordvoerder van het Nederlands Instituut voor Zuidelijk Afrika (Niza), zegt over Mandela: ‘Zuid-Afrika mag heel blij zijn met iemand zoals hem. Zijn leiderschap heeft het land door een moeilijke periode gesleept. Hij is een voorbeeld voor veel Zuid-Afrikanen.’

Strijd tegen apartheid
Nelson Mandela begon zijn politieke carrière als lid van het Afrikaans Nationaal Congres (ANC), een partij die zich inzette tegen de apartheid. In 1964 werd Mandela veroordeeld omdat hij betrokken was bij de Riviona bende. Deze bende pleegde moorden op blanken in Zuid-Afrika, vooral Afrikaners. Mandela kreeg een levenslange gevangenisstraf op Robbeneiland. In de gevangenis werd hij het symbool voor de strijd tegen de apartheid.

Gevangenschap
In 1982 werd Mandela overgeplaatst naar een andere gevangenis bij Kaapstad. Daar ontmoette hij de minister van Justitie, Kobie Coetsee. In de volgende jaren onderhandelden ze samen over vrede tussen blanken en zwarten.

Vrijlating en toekomst
Op 11 februari 1990 werd Mandela vrijgelaten op het verzoek van de nieuwe president De Klerk. Een paar dagen daarvoor had de president in een rede aan het parlement aangekondigd om het verbod op het ANC en andere partijen op te heffen. Ook werd alle politieke gevangenen op vrije voeten gesteld, waaronder Mandela. Na zijn vrijlating werd Mandela voorzitter van het ANC. Hij onderhandelde met een tijdelijke regering over de toekomst van Zuid-Afrika. Uiteindelijk leidde dit in 1994 tot de eerste democratische verkiezingen in het land, waarbij Mandela verkozen werd tot eerste zwarte president van Zuid-Afrika.

Wat heeft Mandela nog meer gedaan?
Mandela heeft verschillende prijzen gewonnen, waaronder de Nobelprijs voor de Vrede in 1993. Hij is erelid van The Global Elders, waar hij met onder andere Kofi Annan samenwerkt. Deze organisatie heeft als doel om vrede te bevorderen en aandacht te vragen voor wereldproblemen, zoals armoede. Mandela heeft verder de Nelson Mandela Foundation opgericht, een stichting die zich inzet voor de strijd tegen aids, vooral in Afrikaanse landen.

Herdenkingen
• Vanavond is er om 19:30 uur een herdenkingsbijeenkomst in het Amsterdamse Lloyd Hotel. Coen Stork en Connie Braam komen vertellen over hun ervaringen in de tijd van Mandela. Connie Braam zat bij een antiapartheidsbeweging en zette zich in voor de vrijlating van Mandela in 1990. Coen Stork bezocht zijn proces in 1964 en volgens Dekker kreeg hij een persoonlijk bedankbriefje van de vrijheidsstrijder.

• Bij Kaapstad liepen duizenden mensen vandaag de route die Mandela aflegde na zijn vrijlating uit de Victor Verster gevangenis. Zelf was hij er niet bij. Volgens Anton Dekker van Niza heeft de inmiddels 91-jarige Mandela gezondheidsproblemen. ‘Ze moeten die man gewoon zijn rust geven. Hij heeft meer dan genoeg gedaan voor Zuid-Afrika’, aldus Dekker.

Hier vind je een paar quotes van Mandela.