Vandaag is Toon Hermans tien jaar overleden. Inmiddels is er veel gebeurd in de wereld van de lach. De generatie die lacht om ‘Snieklaas’ veroudert en de jeugd van nu heeft lompere humor nodig. Hans Teeuwen en Theo Maassen zijn de helden van nu en ‘oh Marie ik heb je lief’  verandert in ‘alle vrouwen zijn kuthoeren’. De lompe grappen lijken de trend.

Martha Jong, humortrainer en oprichtster van de humorworkshop, vraagt zich af of de ‘softere’ humor nog ooit terugkomt. “De moderne cabaretiers zoeken de confrontatie op, er wordt over gepraat en dat is belangrijk. Maar Toon Hermans was van de fantasie en de blijheid, hij verwonderde zich nog echt. En humor heeft alles te maken met verwondering.” Maar ook een belangrijk aspect van humor is, volgens Jong, leedvermaak. “Cabaretiers maken veel gebruik van leedvermaak. Maar vaak is dat ook cynisch en sarcastisch. Je lacht dan met elkaar om het leed dat je meemaakt, daardoor besef je dat je een groep bent. Humor verbindt mensen.”

“Het is absoluut waar dat de lompere humor populair is,” meldt Albert Barth van Christelijk Cabaret, “maar er zijn genoeg mensen die zeggen: ‘al dat gevloek op het podium hoeft van mij allemaal niet. De humor is inderdaad verruwd, maar je hoeft niet per se grof te zijn om grappig te zijn.”

Maar dat grove humor momenteel wel de trend lijkt te zijn, kan Barth wel bevestigen. “Toon Hermans was heel toegankelijk, maar tegenwoordig wil iedereen zich onderscheiden door hardere grappen. Dat kon 30 jaar geleden niet. Maar ook de ‘zachtere’ humor is nog heel populair. Het Christelijk Cabaret Festival is jaarlijks uitverkocht en daar is geen gevloek en geen gescheld. Het is ook populair onder jongeren. Het gaat vooral om de grap.”

De trainster Martha Jong heeft geen probleem met de lompe humor. “De lach is de kortste afstand tussen twee mensen. Wat de oorzaak is van die lach, is eigenlijk niet zo belangrijk. Dus die cabaretiers mogen daar van mij gewoon mee doorgaan.”

Een andere verbindende factor tussen de cabaretiers is zelfspot. “Dat had Toon Hermans ook heel erg goed ontwikkeld. Moderne cabaretiers doen dat ook en dat vind ik heel knap. Daardoor zijn ze één geworden met het publiek. De persoon op het podium is altijd ‘magisch’, maar door zelfspot is er sprake van herkenning en laten ze zien dat ze eigenlijk net als ons zijn.”

Toch merkt ze een duidelijk verschil: “Toon Hermans was meer een soort clown, een grote fantast en een wijze man. Hij speelde met het leven en dat moet veel vaker gebeuren.”

Toon Hermans 7 december 1916 – 22 april 2000