Het aantal euthanasiegevallen is nog nooit zo sterk gestegen als vorig jaar. Meer dan 2600 mensen hebben het vorig jaar toegepast; een toename van 13 procent. En met een nieuwe richtlijn van artsenorganisatie KNMG is er steeds meer bewegingsvrijheid. Ook de patiënten die niet meer goed aanspreekbaar zijn kunnen voortaan euthanasie krijgen.

Door de nieuwe richtlijn kan een arts in de situatie waarbij de patiënt vroegtijdig buiten bewustzijn raakt, maar vooraf afgesproken heeft met zijn patiënt om euthanasie toe te passen, toch nog doorgaan. Nu weigeren veel artsen euthanasie toe te passen op patiënten met een lager bewustzijn omdat ze niet kunnen vaststellen of de patiënt ondraaglijke pijn heeft. Ondanks de eerdere afspraak stoppen veel artsen dan hun voorbereiding voor de euthanasie. Voortaan mag een arts deze afspraak doorzetten. De familie heeft hier geen stem meer in.

De KNMG geeft aan dat veel huisartsen moeite hadden om de afspraak met hun patiënt te verbreken. Woordvoerder Erik van der Wielen legt uit waarom. “In de huidige wetgeving staat dat de arts overtuigd moet zijn van ‘uitzichtloos en ondraaglijk’ lijden. De wetgever stelt dat dit niet mogelijk is als de patiënt buiten bewustzijn is. Om strafrechtelijke vervolging te voorkomen, verbraken zij dan de afspraak.”

In de nieuwe richtlijn staat een puntensysteem waaraan de arts kan meten in hoeverre er sprake is van een lijdensweg. Het aantal punten is afhankelijk van hoe de patiënt reageert op pijnprikkels en een vraaggesprek. Vanaf zes punten of hoger mag er euthanasie worden gepleegd.

De regels met betrekking tot euthanasie veranderen voortdurend, maar er lijkt regelmaat in te komen. De conservatieve gedachten verdwijnen langzaam, maar volgens de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) mag er nog wel een schepje bovenop. De NVVE is in februari van dit jaar gestart met de campagne ‘voltooid leven’. De organisatie wil met deze campagne bereiken dat ouderen die hun leven voltooid achten zelf hun sterfdatum mogen bepalen. Zij vinden dat ouderen een weloverwogen keus moeten kunnen maken aan het eind van hun leven.

Volgens NVVE-woordvoerder Walburg Jongh zijn er veel mensen die goed bij geest zijn, maar gewoonweg niet meer verder willen leven. “Wij vinden dat mensen die ‘levensmoe’ zijn zelf mogen bepalen waar het ophoudt. Uiteraard maken wij onderscheid tussen een depressieve vrouw op leeftijd of een krachtige persoonlijkheid van negentig jaar die het welletjes vindt.” En die nuances zijn juist lastig om een nieuwe euthanasiewet te schrijven. “Het is heel moeilijk om eenduidig te zijn. Daarom zijn we druk met alternatieven, maar we hebben nu nog niets concreets”, aldus Jongh.

Communicatiemedewerker Erik van der Wielen van artsenorganisatie KNMG ziet dit niet snel gebeuren: “Dit is een politieke discussie die al jaren aan de gang is. Een arts kan wel hulp bieden als iemand besluit niet meer verder te willen. Als een persoon niet meer wil drinken en eten om zo aan zijn eind te komen, dan mag de arts zorgen dat dit op een humane manier gaat. Maar een dodelijke injectie bij een gezond persoon lijkt me geen optie.”