Door Nikos Kyrmos

De bekende Britse komedianten van Monty Python komen weer bij elkaar voor de opnames van hun nieuwe film Absolutely Anything. Vanaf de jaren ’70 maken ze furore met hun tv-show Monty Pyhon’s Flying Circus en films waaronder Life of Brian. Heeft hun humor de tand des tijds doorstaan?

Ni! De meeste mensen zullen dubbel liggen van het lachen als je dit met een hoge krakende stem door de kamer roept. De karakteristieke sketch The Knights who say Ni komt uit de film Monty Python and the Holy Grail. Het is maar één van de vele voorbeelden van legendarische momenten waarmee de Britse Python-boys de wetten van de komedie tartten. Vier tv-seizoenen Monty Python’s Flying Circus, films waaronder Life of Brian en Meaning of Life en een theatershow in de Hollywood Bowl. Tot juni vorig jaar stond zelfs de Nederlandse versie van Spamalot nog op de planken, een musicalbewerking van Monty Python and the Holy Grail. De Python-humor lijkt tijdloos.

Cabaretier Hans Teeuwen is op z’n zachts gezegd bekend met het werk van de Britten: “Ik hoef die scènes niet eens meer te zien, ik ken ze gewoon uit mijn hoofd. Ze staan in mijn geheugen gegrift.” Teeuwen kan niet concreet zeggen dat Monty Python zijn eigen werk heeft beïnvloed, maar het heeft altijd een rol gespeeld. “Het was mijn eerste kennismaking met het absurde. Het feit dat er geen clue nodig is om een sketch te laten slagen. Zij waren voor mij de eersten die op zo’n abstract niveau met het publiek konden dollen.”

Het verschijnen van Monty Python’s Flying Circus op de Britse televisie in 1969 was een ommezwaai in wat het publiek kon verwachten van een komische tv-serie. Voor die tijd was komedie uitgesproken rechtlijnig: aan het begin van de sketch werd een opzet gemaakt, aan het einde kwam de clue, het bordje ‘lachen’ werd verlicht en het publiek deed zijn plicht. Monty Python veranderde alles. Hun sketches hadden geen aanloop naar één grap, nauwelijks een realistische verhaallijn maar bovenal: geen clue. Het lach-of-ik-schiet-moment was nergens in hun shows te vinden.

De kracht van de Python-humor ligt in het absurdistische, het ontvreemdende. Alledaagse situaties worden in hun sketches volledig uit de context getrokken, uitvergroot en tot in het surreële verdraaid. Het Ministry of Silly Walks dat subsidies uitgeeft aan mensen met een raar loopje om dat verder te ontwikkelen. De Zwarte Ridder die in een gevecht met Koning Arthur zijn ledematen verliest maar niet van opgeven weet. Brian die eerst wordt gebalsemd als Messias om vervolgens, hangend aan het kruis, Always Look on the Bright Side of Life te zingen. Stuk voor stuk scènes waarin de realiteit compleet op zijn kop wordt gezet. Daardoor maken de Pythons een onvergetelijke indruk bij het publiek.

De Python-formule is aan de andere kant geen garantie voor succes. Niet iedereen kan lachen om de man die een dode papegaai retour brengt bij de dierenwinkel, of de vergeetachtige kardinaal van de Spaanse Inquisitie. Wanneer tijdens een uitgaansavond de imitaties door de lucht vliegen zijn er altijd mensen die stoïcijns voor zich uit staren. Deze groep mensen zal dan ook niets voelen voor de nieuwe Monty Python film Absolutely Anything. Legendes Terry Jones, Michael Palin, John Cleese en Terry Gilliam hebben aangekondigd bij elkaar te komen voor de opnames van hun nieuwe film, die niet het Monty Python-label zal krijgen maar wel het Monty Python-gevoel. Wanneer de film op het witte doek te zien is, is nog niet duidelijk. Wat wel duidelijk is, is dat Monty Python tijdens zijn bestaan klassieke scènes heeft geproduceerd die altijd dezelfde twee reacties hebben uitgelokt: je vindt het fantastisch of het doet je niets.