Afgelopen week zijn de onlusten in Syrië weer opgelaaid. Zaterdag werden in de stad Houla meer dan honderd burgers gedood door het leger, en gisteren vielen er weer 98 doden door rellen. De westerse landen reageren geschokt en treffen maatregelen. De Franse president Hollande sluit zelfs niet uit dat er in het land wordt ingegrepen. Dat heel Syrië momenteel op zijn kop staat had menigeen zich twee jaar terug niet kunnen voorstellen. Tot voor kort was het Arabische land nog een populair vakantieland.
Syrië in beeld: vroeger en nu

Vooral onder Arabieren was Syrië een populair land. Toeristen gingen voor een weekendje naar Damascus. Iris Swinkels (25) woont in Amman in Jordanië. Daar is ze docent Engels en studeert ze Arabisch. In juli 2010 is ze drie dagen in Damascus geweest, de hoofdstad van Syrië. Ze ging daar heen om de sfeer van een ‘Arabische stad á la Alladin’ te ervaren. “De sfeer was daar heel relaxed, de bevolking was erg vriendelijk. Ik en mijn vriendin werden als toeristen behandeld. Op de Souq (een bekende overdekte markt) prezen mensen hun producten aan, gaven ons koffie als we wat kochten. We merkten als toeristen weinig van een de angst voor de regering die leefde onder het volk.” 

Het dagelijks leven van de Syriërs verschilde niet veel van dat van Jordaniërs. “Er waren wel meer toeristen, maar de cultuur en gebruiken waren een stuk losser dan in Jordanië, minder traditioneel”, vertelt Iris. “Maar aan de andere kant konden politieke zaken niet besproken worden, moest je je paspoort afgeven als je een internetcafé in ging en waren bepaalde sites afgeschermd.” Terug in Jordanië hoorde Iris verhalen van medestudenten uit Syrië die de levenssfeer toch anders ervoeren. “Ze waren doodsbenauwd voor de geheime dienst, die was in de hele samenleving geïnfiltreerd. Gevoelige zaken werden alleen in beslotenheid verteld, en er was vrijwel geen vrijheid van meningsuiting.” Of de Syriërs de opstand voelden aankomen weet Iris niet. “Als het gesprek op het onderwerp de Syrische politiek belandde, werd er de andere kant op gekeken.”

Een half jaar na Iris’ bezoek sloeg de sfeer in Syrië om. De Arabische Lente drong ook door in het land. Op 15 maart 2011 kwam het volk voor het eerst in opstand tegen de regering Assad. Ze eisten politieke hervormingen en het einde van de noodtoestand die sinds 1963 was afgekondigd. President Bashar Al-Assad greep hard in, maar beloofde in maart 2012 een volksraadpleging voor een democratischere grondwet. In april dit jaar reisde een team van het Rode Kruis af naar Syrië. Één van hen was hun woordvoerder Merlijn Stoffels.

Wat hij daar aantrof, staat recht tegenover wat Iris meemaakte. “Overal waren mensen op de vlucht. Hun huis was verwoest, of het was te gevaarlijk op straat. De angstcultuur overheerste. Het dagelijks leven bestaat nu vooral uit overleven. De mensen zijn minder bezig met de politieke ontwikkelingen. Velen moeten tegelijkertijd het verlies van overleden familieleden en vrienden verwerken. Het is heel onduidelijk of en wanneer de mensen weer terug naar huis kunnen.”

Volgens Merlijn is Syrië zwaar getroffen door de opstand. Tijdens zijn verblijf sprak hij veel ontheemden, mensen die van huis en haard verdreven zijn en nog geen nieuw onderkomen hebben gevonden. “In Damascus spraken we met vroegere winkeliers, chauffeurs, alleenstaande vrouwen met kinderen. Gewone mensen die vluchtten voor hun eigen veiligheid. Volgens schattingen staat Homs, een stad met normaal één miljoen inwoners, voor vijftig procent leeg. De nood aan hulp in Damascus wordt alsmaar groter omdat de groep groter wordt. Er komen steeds meer ontheemden bij, er gaat niemand naar huis. Dit ondanks het broze staakt-het-vuren, dat tijdens ons bezoek net van kracht was.”

Set: Syrië tijdens onlusten deze week

De huidige situatie in Syrië verandert met de dag. De laatste ontwikkelingen zijn het wederzijds uitzetten/niet erkennen van de Nederlandse en Syrische ambassadeurs. Hoe lang de opstand in Syrië nog gaat duren, weet niemand.