“Ik was eigenlijk ongewild nerveus en stond niet vrij te bewegen en vrij te slaan op de baan”, aldus Krajicek. Volgens sportpsychologe Stephanie Kuiper is mentale weerbaarheid van essentieel belang in de topsport. “Negatieve spanning trekt door in je lichaam. Als je spieren te gespannen zijn, heeft dat invloed op de coördinatie. Je gaat dan onnodige fouten maken”, volgens Kuiper. De sportpsychologe zegt dat je wel iets kunt doen om je mentale vaardigheid te verbeteren. Het kan helpen om je ademhaling en gedachten onder controle te krijgen, zodat je weer in je eigen zone komt. 

Winnen of verliezen
Het winnen van een wedstrijd is niet alleen een kwestie van fysiek de beste zijn. “Winnen of verliezen hangt af van vier componenten”, legt Kuiper uit. “Techniek, tactiek, conditie en mentaliteit, hangen met elkaar samen. Vaak komt een sporter bij een van deze componenten net iets te kort. Ook in de top. Dan verlies je toch. Die ene procent op mentaal gebied bepaalt toch of je de wedstrijd naar je toe kan trekken of niet.” Wanneer je wilt winnen, moet je ervoor zorgen dat je de ongewenste zenuwen die je aan het begin van een wedstrijd hebt, kunt omzetten in gezonde spanning. Zodat je na het eerste punt dat je maakt, alleen nog maar gezonde spanning over hebt. Kuiper: “Op dat moment kun je spelen zoals je wilt spelen of spelen zoals van je gevraagd wordt.”

Tennisser Rafael Nadal, de nummer twee van de wereld, is bang voor blessures door het spelen met verschillende tennisballen. Dit zegt hij op het toernooi van Shanghai. Volgens hem is het wisselende ontwerp van de tennisballen per week gevaarlijk voor je schouders. Hier zorgen vooral bewegen als de ‘smash’ en de ‘service’ voor, die boven het hoofd worden uitgevoerd.

Viervoudig Nederlands kampioene Hanneke Ketelaars zegt ook verschil te merken. “Het zit ‘m vooral in de zwaarte. De ballen lijken min of meer hetzelfde, maar een paar gram meer of minder kan al een groot verschil geven. Voor mijn gevoel is ook de grootte niet precies hetzelfde, maar dan spreek ik de mensen tegen die daar onderzoek naar hebben gedaan.” Zelf speelt ze het liefst met ballen van Dunlop. “Die zijn wat harder en geven minder gevoel op de snaar.”

De Schotse toptennisser Andy Murray kan de druk van de vele toernooien niet meer aan. De nummer vier van de wereld dreigt samen met andere spelers te gaan staken.  Oud-proftennisser Jacco Eltingh vindt dat de mannen het helemaal niet zo zwaar hebben.

De toptennissers zouden volgens Murray te veel wedstrijden moeten spelen in een te korte periode. Eltingh, zesvoudig winnaar van een Grand Slam in de dubbel, wenst de mannen veel succes met de staking. “Het toptennis is geen lichte sport. Het is fysiek zwaar, dat geef ik toe. Op het niveau van Murray is het verplicht om achttien toernooien te spelen, maar de meeste tennissers spelen tussen de negentien en drieëntwintig toernooien. Ze kiezen er dus zelf voor.”

Vroeger was alles beter

Over de druk van de vele toernooien is Eltingh duidelijk. “Vroeger hadden wij drie weken vrij over een heel jaar. Nu krijgen de tennissers zes tot zeven weken vrij. Als ze nóg langer vrij willen, moeten er toernooien worden opgeofferd, wat me niet de bedoeling lijkt.”

Verplichtingen

 Eltingh: “Als tennisser moet je niet alleen nemen, dat gaat niet. Je moet er ook zijn voor je supporters. De sponsors van het evenement en de tennissers die niet in de top twintig staan, vertrouwen erop dat je tennist. Zo houd je een gezonde branche.” Manager Toptennis van de KNLTB, Mark Wolfertz, snapt de tennissers wel. “De toppers moeten wel aan bijna alle toernooien meedoen. Ze moeten voor hun land uitkomen. De belangen voor hen zijn zo groot, dat maakt het zwaar. Wanneer het laatste toernooi is gespeeld, moeten ze alweer kijken naar het eerste toernooi van het volgende jaar.”

Blessures

De Nederlandse toptennisser Thiemo de Bakker is niet benaderd voor de staking. “Het gaat om de top tien van de wereld, zoals Federer en Djokovic. Als die gaan staken gaat de tennissport schade oplopen, zij zijn de enigen met invloed! Ik snap wel dat ze aandacht vragen voor het probleem. Je ziet steeds meer blessures opkomen in de tenniswereld. Het tennissen wordt steeds slechter voor je lichaam. Daar moet echt iets aan gedaan worden.”

Sportarts Marc Alsemgeest vertelt dat het slim is om op professioneel niveau rust te pakken. “De wedstrijden op dit niveau zijn zeer intensief. Één dag rust tussen twee wedstrijden is zeker aan te raden”, vertelt Alsemgeest. Hij weet dat dit niet altijd mogelijk is. “Met zoveel toernooien in één kalenderjaar red je het niet altijd om rust te pakken. Toptennissers moeten van het ene continent naar het andere. Dat veroorzaakt stress.” De meest voorkomende blessure die uit de vele toernooien voortkomt is overbelasting, vertelt hij. “Scheurtjes, stressfracturen, schouder- en rugbelastingen kom je vaak tegen.”

Volg Thiemo de Bakker:
http://twitter.com/#!/Thiemodebakker

 Of Andy Murray:
http://twitter.com/#!/andy_murray

Met het verlies van Zvonareva is de als vierde ingeschaalde Victoria Azarenka de hoogstgeplaatste tennisster op Roland Garros. Echte sterren als de zussen Williams kent het vrouwentennis op het moment niet, volgens tenniscommentator Marcella Mesker. “Justine Henin is gestopt, Serena en Venus Williams doen niet mee. Kim Clijsters is net moeder geworden en het is ook nog maar de vraag hoe lang zij nog doorgaat. Dat waren echte sterren, maar die zijn ook al rond de dertig. Zulke sterren zijn er in de top van het vrouwentennis even niet. Het is wachten tot er iemand opstaat met het talent, de persoonlijkheid en de ‘star quality’ om echt die status te krijgen.”

Voor Marcella is er op het moment maar een tennisster die de status van ‘ster’ in de nabije toekomst zou kunnen opeisen. “Sharapova is nu redelijk op de weg terug nadat ze een moeilijke periode kende na een schouderoperatie. Zij heeft wel die ‘star quality’ en ik hoop dan ook dat zij weer terugkomt. Wozniacki is jong en getalenteerd, maar die heeft qua tennis niet de klasse van een Williams of Clijsters. Daarvoor moet ze nog teveel verbeteren op haar forehand en service.”

Voor het vrouwentennis zou het goed zijn als er echte sterren opstaan, zegt Mesker. “Je hebt rivaliteit nodig om de interesse van het publiek vast te houden. Het is niet goed als er iedere keer een nieuwe naam en een nieuw gezicht bovenaan staan, dan ben je die rivaliteit tussen sterren kwijt.” Bij de mannen staan de beste drie wel in de kwartfinales. Mesker: “Daar heb je natuurlijk de rivaliteit tussen Rafael Nadal en Roger Federer en nu komt Novak Djokovic daar ook nog eens bij. Daar heb je nu echt een goede generatie. Bij de vrouwen steken er op het moment te weinig speelsters met kop en schouders bovenuit.”

Kim Clijsters verloor afgelopen donderdag in de tweede ronde van Roland Garros in Parijs van onze landgenote Arantxa Rus. De huidige nummer twee op de ranglijst staat echter pas sinds twee jaar weer binnen de lijnen. De toptennisster stond tussen 2002 en 2007 enige tijd eerste, maar stopte in 2007 met tennis vanwege een aanhoudende blessure en een zwangerschap. Begin 2009 kwam de Belgische terug en later dat jaar won ze als eerste niet-geplaatste speelster ooit meteen de US Open.

Net als Clijsters was Michael Jordan een wereldster in zijn sport. Tussen 1984 en 1993 was hij dé grote man in het basketball. Hij werd meerdere keren verkozen tot meest waardevolle speler in de NBA en won met de Verenigde Staten twee keer de Olympische Spelen (1984 en 1992). Na de moord op zijn vader begon Jordan in 1993 een korte honkbalcarrière. In 1995 hing hij zijn handschoen aan de wilgen en haalde in ruil daarvoor zijn basketbalschoenen er weer uit. Vervolgens maakte hij de Chicago Bulls nog drie keer kampioen.

In het jaar dat Jordan voor het eerst stopte (1993), werd Lance Armstrong wereldkampioen wielrennen. Ook in de grote rondes deed hij het goed, maar de Amerikaan moest in 1996 noodgedwongen stoppen vanwege teelbalkanker met uitzaaiingen naar zijn hersenen en longen. Na een slopende strijd tegen de ziekte kondigde hij in 1998 zijn terugkeer aan. Een jaar later won hij de Tour de France, een kunstje dat hij de zes jaar daaropvolgend zou herhalen. In 2005 stopte hij weer, maar een tweede comeback kon niet uitblijven. In 2009 stapte hij weer op de fiets, maar de koplopers kan hij sindsdien niet meer bijhouden.

George Foreman, die Muhammad Ali in de beroemde ‘Rumble in the Jungle’ in 1974 niet kon bijhouden, stopte in 1975 met boksen. Een jaar later trok hij de stoute handschoenen weer aan en vroeg vergeefs om een rematch tegen Ali. In 1977 kreeg hij in een wedstrijd zoveel rake klappen tegen zijn hoofd, dat hij naar eigen zeggen in de kleedkamer een bijna-doodervaring had en Gods aanwezigheid voelde. Om aan ‘Gods oproep’ tot een verandering van levensstijl gehoor te geven, stopte hij met boksen en werd hij priester. In 1987 stapte hij op 38-jarige leeftijd weer de ring in en in 1994 won hij als 45-jarige zijn tweede Heavyweight Championship. In 1997 stopte hij definitief. Tegenwoordig kennen we hem vooral als een te zware man die keukenapparatuur verkoopt op tv.

De afgelopen jaren zegden wel vaker spelers af voor het ABN Amro Tournament. Dit jaar lieten Australian Open-winnaar Novak Djokovic, John Isner en de Spanjaard Granollers verstek gaan. Vorig jaar liet Rafael Nadal aan toernooidirecteur Richard Krajicek weten niet te komen vanwege een knieblessure. Hij had die opgelopen in de kwartfinale van de Australian Open. In 2006 belde Roger Federer af. Reden: hij was toe aan rust.

De afmeldingen bij het ABN Amro Tournament staan niet op zichzelf. Topspelers als Nadal, Federer, Murray en Roddick klagen al jaren over het speelschema. Nadal ziet zelfs een direct verband met de blessures die hij oploopt. Hij pleit voor minder toernooien op hardcourt. Die ondergrond is volgens hem het zwaarst voor het lichaam van de tennissers. Critici menen echter dat Nadal dat bepleit, omdat hardcourt relatief zijn minste ondergrond is.

Toppers als Nadal doen daarom meestal alleen mee met de Grand Slams, de Masters 1000 toernooien en een enkel ATP 500 of ATP 250 toernooi. Het ABN Amro Tournament in Rotterdam is een ATP 500 toernooi. De organisatie is nog niet bereikbaar voor commentaar.

Vanwege zijn erg goede spel in de vorige rondes werd een spannende finale verwacht. Daarvan was helaas geen sprake van. Murray speelde te passief en maakte ook nog eens te veel ongedwongen fouten. Hij was geen schim van de aanvallende speler die onder meer de als elfde geplaatste Oostenrijker Jürgen Melzer met 6-3 6-1 6-1 van de baan veegde.

Vorig jaar op de Australian Open en in 2008 tijdens de finale van de US Open was precies hetzelfde aan de hand. In 2010 stond Andy Murray in de finale van de Australian Open na een reeks goede overwinningen op andere Rafael Nadal. In de finale was Roger Federer echter veel te sterk. Dat lag zeker niet alleen aan het spel van Zwitser. Murray speelde ook tijdens die finale te passief.

Het heeft er dus een beetje de schijn van dat Murray moeite heeft om met de druk om te gaan als hij een grandslamfinale speelt. Hij loopt het risico het Joop Zoetemelksyndroom te krijgen. De beste Nederlandse wielrenner ooit werd maar liefst zes keer tweede tijdens de Tour de France.

Volgens sportpsycholoog Sandra van Essen is het een kwestie van concentratie.‘Hij moet zich focussen op zijn taak’, dus de tenniswedstrijd zelf. In wezen is een finale immers niet anders dan een eerste ronde. ‘Hij zal ook beter moeten leren omgaan met een teleurstelling als het niet lekker loopt.’

Met pijn in mijn hart zag ik je tijdens de kwartfinale van de Australian Open vechten tegen jezelf. Weer had je een blessure te pakken. Je landgenoot Ferrer hoefde zich niet bovenmatig in te spannen, omdat jij niet voluit kon rennen op iedere bal. Als een geslagen hond ging je in drie sets ten onder.

Gelukkig las ik vandaag dat je blessure meevalt, Rafa. Je hebt alleen een klein scheurtje in een spier in je rechterbovenbeen. Vervelend, maar tien dagen rust doet wonderen. Toch weet je zelf ook wel dat je spel blessures uitlokt. Vanaf 2006 ben je ieder jaar wel een keer geblesseerd geweest. Geen kleine blessures, maar echt zware. Je hebt op je 24^ste al een chronische knieblessure man! Daardoor kon je onder andere je Wimbledontitel van 2008 niet verdedigen in 2009. Ook moest je in 2010 in de kwartfinale van de Australian Open opgeven.

Wordt het daarom niet eens tijd je spel radicaal aan te passen, Rafa? Ga een meter in het veld staan, in plaats van drie meter erachter. Dat scheelt je veel loopwerk en dan belast je je knieën veel minder. Sla harde, vlakke backhands. Je kunt dat makkelijk! In de finale van de US Open maakte je met strakke ballen veelvuldig het (tennis)leven van Novak Djokovic zuur. Waarom doe je dat niet consequent, maar val je vaak terug op trage, diepe topspinballen?

Ook moet je constant hard serveren. Dat kun je namelijk. Tijdens de US Open vuurde je kanonskogels af die tot 215 km per uur piekten. Je sloeg veel aces en speelde vaak korte punten. Dat is veel minder belastend voor je spieren en gewrichten. Toch val je vaak terug in services van rond de 180 km per uur. Daarmee ben je gedwongen vaker de rally aan te gaan. Waarom doe je dat?

De grootste verandering moet echter je forehand zijn. Jouw handelsmerk, maar desastreus voor je lichaam. Je belast je biceps en je bovenbenen enorm met je lassoslag. Ga gewoon lekker keiharde vlakke ballen staan, jongen! Ik ben ervan overtuigd dat je dat makkelijk kunt met jouw talent. Het is veel minder zwaar voor je lichaam en je houdt de rally’s kort.

Ik hoop dat je Federers record van zestien grandslams zult verbeteren. Houd je aan mijn tips en je blijft de rest van je carrière blessurevrij. Grote kans dus dat dat je lukt!

Het ga je goed, amigo.

Roger Federer, Rafael Nadal, Andy Murray: het is allemaal tennis wat de klok slaat. De NOS verslaat uitgebreid elke wedstrijd die gespeeld wordt en tennissers staan levensgroot op sportpagina’s in kranten. Zelfs wanneer Venus Williams een scheet laat is de pers er als de kippen bij om dit te delen met de wereld.

Onpopulair

Maar waar is tafeltennis, toch wel ‘het broertje van’, in dit plaatje? Feitelijk komen tennis en tafeltennis voort uit dezelfde tak van sport en jaren geleden werden ze zelfs met elkaar vergeleken. Toch is tennis uitgegroeid tot één van de grootste sporten en blijft tafeltennis enorm achter. Een verklaring hiervoor weet toernooidirecteur van het WK tafeltennis Ton van Happen ook niet. “Vraag aan de NOS waarom ze het niet willen uitzenden, want ik weet het namelijk niet. In China kijken er naar verwachting 250 miljoen mensen naar het WK, terwijl we in Nederland blij zijn als er 100 mensen in de zaal zitten.”

Inzicht, snelheid en coördinatie                                                          

Van Happen neemt het op voor zijn sport: “Voor tafeltennis heb je naast een goede oog- en handcoördinatie meer inzicht nodig. Daarnaast gaat tafeltennis veel sneller.” De toernooidirecteur is van plan om met het WK groots uit te pakken en tafeltennis flink te promoten. Nederlanders zijn daarbij niet de belangrijkste doelgroep.

Campagne voor Chinezen

“We willen vooral de Chinese gemeenschap in Nederland op de hoogte stellen van het evenement”, legt van Happen uit. “Chinezen vinden tafeltennis geweldig. Je moet het toch zoeken bij geïnteresseerden. Ook bij tafeltennisverenigingen vindt je natuurlijk potentiële bezoekers. Daarom gaan we campagne voeren bij verenigingen in Nederland. We gaan het WK promoten en uitleggen hoe zij zich daar kunnen vermaken.”

Doe-sport

Voor de pingpongers onder ons die slechts op de camping een batje in de hand hebben: tijdens het WK in Rotterdam kun je niet alleen kijken maar ook ‘the table joinen’. Dit belevingsconcept is een van de initiatieven om de sport bekender te maken onder Nederlanders. Van Happen: “Tafeltennis is toch meer een doe-sport dan een kijksport. Hiermee proberen we mensen trekken”.

Rafael Nadal

Dat tennissers niet alleen hun brood verdienen door simpelweg een balletje te slaan, weten we allang. Commerciële activiteiten spekken de kas en dat weten aartsrivalen Federer en Nadal als geen ander. Op tennisniveau is Nadal de baas, maar in commercieel opzicht ligt het anders. Federer verdiende in 2010 61,7 miljoen dollar en Nadal 27,4 miljoen dollar en dat is opvallend.

Ideale schoonzoon

“Stiekem zijn er meer mensen die iets met Federer hebben. Hij heeft het ideale schoonzoon-imago dat bij veel grote bedrijven past.” Dat is op zich niet gek: hij draait langer mee en behoort tot de absolute top. Van Oosterhout legt het verschil uit tussen de bedrijven die de tennissers sponsoren: “Nadal wordt gesponsord door hippere bedrijven zoals Armani en Kia. Federer heeft juist een paar heel goede deals gesloten met bedrijven als Gillette en Rolex.

Uit de contracten die beide tennissers met Nike hebben blijkt ook hoe de verhoudingen liggen. Bob: “Federer krijgt veel meer van Nike. Ze worden beide goed gesponsord maar de verschillen zijn ook hier erg groot.” Om welke bedragen het precies gaat is onduidelijk.

Linkerfilmpje: Nike-campagne met onder andere Rafael Nadal
Rechterfilmpje: Nike-campagne van Roger Federer